Την έντονη ανησυχία τους για το ενδεχόμενο επιβολής νέων περιορισμών στις βραχυχρόνιες μισθώσεις εκφράζουν ο STAMA Greece και η European Holiday Home Association (EHHA), με αφορμή τα όσα προβλέπει το ευρωπαϊκό Affordable Housing Act.
Όπως έχει ήδη γράψει το BnBNews, η πρόταση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής ανοίγει τον δρόμο ώστε πόλεις και τοπικές αρχές να περιορίζουν τις βραχυχρόνιες μισθώσεις σε περιοχές όπου διαπιστώνεται σοβαρό πρόβλημα πρόσβασης σε προσιτή στέγη. Οι εκπρόσωποι του κλάδου υποστηρίζουν, ωστόσο, ότι η σύνδεση των βραχυχρόνιων μισθώσεων με το πρόβλημα της ακριβής στέγης δεν μπορεί να θεωρείται δεδομένη, αλλά πρέπει να αποδεικνύεται ξεχωριστά για κάθε περιοχή.
Ο STAMA Greece συντάσσεται με τη θέση της EHHA ότι οι περιορισμοί που εφαρμόζονται ήδη σε ευρωπαϊκούς προορισμούς δεν έχουν οδηγήσει αυτομάτως ούτε σε περισσότερες διαθέσιμες κατοικίες ούτε σε χαμηλότερα ενοίκια. Παράλληλα, προειδοποιεί ότι μέτρα χωρίς επαρκή τεκμηρίωση μπορεί να πλήξουν ιδιοκτήτες, μικρομεσαίες επιχειρήσεις, θέσεις εργασίας και τοπικές οικονομίες.
Βαρκελώνη και Χώρα των Βάσκων
Στο επίκεντρο της επιχειρηματολογίας των δύο φορέων βρίσκονται τα παραδείγματα της Βαρκελώνης και της γαλλικής Χώρας των Βάσκων.
Στη Βαρκελώνη, όπου οι νέες άδειες βραχυχρόνιας μίσθωσης έχουν παγώσει από το 2014, τα ενοίκια ανά τετραγωνικό μέτρο αυξήθηκαν κατά 72%, σύμφωνα με τα στοιχεία που επικαλείται η EHHA.
Στη γαλλική Χώρα των Βάσκων, οι περιορισμοί οδήγησαν σε μείωση κατά περίπου 6.000 των ακινήτων που διατίθενται για βραχυχρόνια μίσθωση. Ωστόσο, μόλις το 5% αυτών εκτιμάται ότι επέστρεψε στη μακροχρόνια αγορά.
Την ίδια στιγμή, σύμφωνα με την EHHA, διακυβεύονται οικονομικά οφέλη ύψους 230,4 εκατ. ευρώ ετησίως και περίπου 4.000 άμεσες και έμμεσες θέσεις εργασίας.
Με βάση αυτά τα παραδείγματα, οι φορείς του κλάδου υποστηρίζουν ότι πριν από οποιαδήποτε απαγόρευση πρέπει να αξιολογείται όχι μόνο το πιθανό όφελος για τη στέγαση, αλλά και το κόστος για την απασχόληση, τις μικρές επιχειρήσεις και την οικονομία κάθε προορισμού.
Η σύγκριση με τις κενές κατοικίες
Ο STAMA Greece και η EHHA στρέφουν επίσης την προσοχή στη συνολική προσφορά κατοικίας στην Ευρωπαϊκή Ένωση.
Οι βραχυχρόνιες μισθώσεις αντιστοιχούν, σύμφωνα με τα στοιχεία που επικαλούνται, μόλις στο 1,2% του οικιστικού αποθέματος της ΕΕ. Αντίθετα, περίπου το 20% των κατοικιών παραμένει κενό.
Επισημαίνουν ακόμη ότι ένα μέρος των ακινήτων που διατίθενται σε πλατφόρμες αφορά κύριες κατοικίες που εκμισθώνονται περιστασιακά ή εξοχικά σπίτια τα οποία δεν θα περνούσαν στη μακροχρόνια αγορά ακόμη και αν σταματούσε η τουριστική αξιοποίησή τους.
Για τον λόγο αυτό ζητούν το βάρος των ευρωπαϊκών και εθνικών πολιτικών να δοθεί πρωτίστως στην αξιοποίηση των κενών κατοικιών, στις ανακαινίσεις, στην επιτάχυνση των αδειοδοτήσεων και στην κατασκευή νέων, οικονομικά προσιτών κατοικιών.
«Πρώτα τα δεδομένα, μετά οι περιορισμοί»
Κεντρικό αίτημα του STAMA Greece είναι κάθε νέα παρέμβαση να βασίζεται στα στοιχεία που συλλέγονται μέσω του ευρωπαϊκού Κανονισμού 2024/1028 για τις βραχυχρόνιες μισθώσεις, ο οποίος εφαρμόζεται από τις 20 Μαΐου 2026.
Καθώς η εφαρμογή του βρίσκεται ακόμη σε εξέλιξη, δεν υπάρχουν προς το παρόν πλήρη και συγκρίσιμα δεδομένα για ολόκληρη την Ευρωπαϊκή Ένωση. Κατά συνέπεια, σύμφωνα με τον Σύνδεσμο, οι αρμόδιες αρχές θα πρέπει πριν από κάθε περιορισμό να αποδεικνύουν ότι οι βραχυχρόνιες μισθώσεις συμβάλλουν ουσιαστικά στο κόστος ή στην περιορισμένη διαθεσιμότητα κατοικίας στη συγκεκριμένη περιοχή.
Θα πρέπει επίσης να τεκμηριώνεται ότι το μέτρο είναι αναγκαίο και αναλογικό και ότι δεν υπάρχει ηπιότερη παρέμβαση που θα μπορούσε να επιτύχει το ίδιο αποτέλεσμα.
Αργυράκης: Η ακριβή στέγη δεν αντιμετωπίζεται με εύκολους ενόχους
«Η έλλειψη οικονομικά προσιτής κατοικίας είναι ένα πραγματικό και σύνθετο πρόβλημα, το οποίο δεν μπορεί να λυθεί αναζητώντας εύκολους ενόχους», δηλώνει ο πρόεδρος του STAMA Greece, Βασίλης Αργυράκης.
Όπως επισημαίνει, η εμπειρία ευρωπαϊκών πόλεων δείχνει ότι λιγότερα καταλύματα βραχυχρόνιας μίσθωσης δεν σημαίνουν αυτομάτως περισσότερα σπίτια στη μακροχρόνια αγορά ή χαμηλότερα ενοίκια.
Ειδικά για την Ελλάδα, όπου έχουν ήδη επιβληθεί αναστολές νέων εγγραφών στο κέντρο της Αθήνας και της Θεσσαλονίκης, ζητά να μετρηθούν τόσο τα αποτελέσματα των παρεμβάσεων στη διαθεσιμότητα και το κόστος της στέγης όσο και οι συνέπειές τους στην οικονομία και την απασχόληση.
«Η λύση βρίσκεται κυρίως στην αύξηση της προσφοράς: στην αξιοποίηση των κενών κατοικιών, στις ανακαινίσεις και στην κατασκευή νέων, οικονομικά προσιτών σπιτιών», αναφέρει, προσθέτοντας ότι οι αποφάσεις πρέπει να βασίζονται σε στοιχεία και όχι σε γενικεύσεις.
Catherine Starkie: Πρόωρη η πρόταση χωρίς επαρκή δεδομένα
Ανάλογη είναι η θέση της γενικής γραμματέως της EHHA, Catherine Starkie, η οποία χαρακτηρίζει πρόωρη την ευρωπαϊκή πρόταση όσο δεν υπάρχουν ακόμη τα αναλυτικά δεδομένα που θα προκύψουν από την εφαρμογή του νέου Κανονισμού.
«Χωρίς τα λεπτομερή δεδομένα που θα παράγει ο ευρωπαϊκός Κανονισμός, καμία αρχή δεν μπορεί να γνωρίζει εάν οι βραχυχρόνιες μισθώσεις επιβαρύνουν το πρόβλημα της στέγης ή εάν ένας περιορισμός είναι αναλογικός. Για τον λόγο αυτό θεωρούμε ότι η πρόταση είναι πρόωρη», δήλωσε.
Η ίδια σημείωσε ότι η EHHA συμμερίζεται τον στόχο για περισσότερο προσιτή στέγη, αλλά αυτός πρέπει να επιτευχθεί χωρίς να πληγούν οι άνθρωποι και οι τοπικές κοινωνίες που εξαρτώνται από το οικοσύστημα των βραχυχρόνιων μισθώσεων.
Τι ζητούν από την Ευρωπαϊκή Ένωση
Ενόψει της συζήτησης του Affordable Housing Act στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και στο Συμβούλιο της ΕΕ, ο STAMA Greece, σε συντονισμό με την EHHA, ζητά:
- διαβούλευση με τους φορείς της αγοράς πριν από κάθε νέο μέτρο,
- δημοσιοποίηση των στοιχείων που δικαιολογούν τους περιορισμούς,
- αξιολόγηση των οικονομικών και κοινωνικών επιπτώσεων,
- περιοδικό έλεγχο της αποτελεσματικότητας των μέτρων και επανεξέταση όσων βρίσκονται ήδη σε ισχύ,
- δυνατότητα προσφυγής απέναντι σε περιορισμούς που δεν αποδεικνύεται ότι είναι αναγκαίοι ή αναλογικοί.
Οι δύο φορείς δηλώνουν ότι θα συνεχίσουν να συμμετέχουν στον ευρωπαϊκό και εθνικό διάλογο, επιδιώκοντας ένα πλαίσιο που θα αυξάνει την προσφορά προσιτής κατοικίας χωρίς να επιβαρύνει αδικαιολόγητα τους επαγγελματίες και τις τοπικές κοινωνίες που στηρίζονται στη βραχυχρόνια μίσθωση.
