Η πρόσφατη έκθεση του Παγκόσμιου Συμβουλίου Ταξιδίων και Τουρισμού (WTTC) προκαλεί αναστάτωση στους κύκλους του ευρωπαϊκού τουρισμού, προειδοποιώντας ότι οι περιορισμοί στη ροή επισκεπτών σε 11 κορυφαίες πόλεις μπορεί να οδηγήσουν σε οικονομικό και κοινωνικό σοκ. Σύμφωνα με το WTTC, η εφαρμογή μέτρων που περιορίζουν τη ζήτηση στον τουρισμό για τρία χρόνια (2025-2027) θα μπορούσε να επιφέρει απώλειες ύψους 245 δισ. δολαρίων στο ΑΕΠ του τουριστικού τομέα, 122 δισ. δολάρια σε φορολογικά έσοδα και σχεδόν 3 εκατομμύρια θέσεις εργασίας.
Οι πόλεις-«πληγές» και οι αριθμοί
Στη λίστα των πόλεων με υψηλή ευπάθεια περιλαμβάνονται η Βενετία, το Άμστερνταμ, η Βαρκελώνη, το Παρίσι, η Ρώμη, το Ντουμπρόβνικ, η Λισαβόνα, η Πράγα, το Δουβλίνο, το Μόναχο και η Βιέννη.
Στην Ιταλία, μόνο η Βενετία θα χάσει 14,1 δισ. δολάρια άμεσα και 18,4 δισ. έμμεσα, με περίπου 393.000 θέσεις εργασίας να κινδυνεύουν και φορολογικά έσοδα που θα μπορούσαν να χρηματοδοτήσουν την κατασκευή 260 νέων νοσοκομείων.
Στην Ολλανδία, το Άμστερνταμ ενδέχεται να δει απώλειες 12,4 δισ. δολαρίων άμεσα και 23,6 δισ. έμμεσα, με έως 364.000 θέσεις εργασίας να βρίσκονται σε κίνδυνο.
Στη Γαλλία, το Παρίσι προβλέπεται να χάσει 30 δισ. δολάρια στο ΑΕΠ, ενώ κινδυνεύουν περισσότερες από 284.000 θέσεις εργασίας και τα χαμένα φορολογικά έσοδα εκτιμώνται σε 16,2 δισ. δολάρια.
Στην Ισπανία, η Βαρκελώνη μπορεί να χάσει 29 δισ. δολάρια και περίπου 341.000 θέσεις εργασίας, με σημαντικές επιπτώσεις σε εθνικό επίπεδο.
Αυτά τα μεγέθη αποτυπώνουν πόσο ευάλωτες είναι οι αστικές οικονομίες που βασίζονται υπερβολικά στον τουρισμό, ιδιαίτερα όταν οι περιορισμοί στοχεύουν αποκλειστικά στη μείωση της υπερσυγκέντρωσης επισκεπτών.
Οι κίνδυνοι των μέτρων περιορισμού
Το WTTC τονίζει ότι η στρατηγική «περιορισμού» της τουριστικής ροής, αν δεν συνοδεύεται από έξυπνη διαχείριση, μπορεί να έχει καταστροφικές συνέπειες. Ακόμη και η μείωση μόνο της διεθνούς ζήτησης, ώστε να φτάσει στο μέσο όρο των ευρωπαϊκών πόλεων, θα προκαλούσε απώλειες 186 δισ. δολαρίων στο ΑΕΠ, 91 δισ. σε φορολογικά έσοδα και 2,3 εκατομμύρια θέσεις εργασίας.
Το μήνυμα είναι σαφές: η αντιμετώπιση του υπερτουρισμού δεν μπορεί να περιορίζεται απλώς στην «κοπή» του αριθμού των επισκεπτών, καθώς τα οικονομικά και κοινωνικά κόστη είναι υπερβολικά υψηλά.
Εξυπνη διαχείριση στην τουριστική ανάπτυξη
Η έκθεση του WTTC προτείνει έξι βασικές κατευθυντήριες γραμμές για μια πιο βιώσιμη και ανθεκτική τουριστική ανάπτυξη:
Οργάνωση: Συνεργασία όλων των ενδιαφερομένων μέσω ισχυρών task forces.
Στρατηγικός σχεδιασμός: Καθορισμός κοινού οράματος και στρατηγικής προορισμού.
Συλλογή δεδομένων: Στοχευμένη έρευνα για την κατανόηση των ειδικών προβλημάτων κάθε προορισμού.
Επιτήρηση και πρόληψη: Παρακολούθηση των συνθηκών και άμεση δράση πριν εμφανιστούν κρίσεις.
Στοχευμένες επενδύσεις: Επενδύσεις σε υποδομές και ανθεκτικότητα με διαφάνεια.
Ενδυνάμωση των κατοίκων: Συμμετοχή της τοπικής κοινότητας και ενημέρωση για τα οφέλη του τουρισμού.
Όπως αναφέρει ο WTTC, καλή πρακτική αποτελεί η Αναπτυξιακή της Αθήνας, που δημιούργησε online τουριστικούς οδηγούς και διαδρομές πεζοπορίας, κατευθύνοντας επισκέπτες σε λιγότερο γνωστά σημεία της πόλης. Με αυτόν τον τρόπο, η Αθήνα καταφέρνει να μειώσει την υπερσυγκέντρωση στον ιστορικό πυρήνα και να διατηρήσει οφέλη για την τοπική οικονομία.
Τουρισμός: Κλάδος στρατηγικής σημασίας
Ο κλάδος ταξιδίων και τουρισμού υποστηρίζει περίπου 1 στους 10 εργαζόμενους παγκοσμίως και αντιπροσωπεύει σχεδόν το 10% του παγκόσμιου ΑΕΠ. Μέχρι το 2024, αναμένεται να φτάσει τα 11 τρισ. δολάρια σε συνεισφορά στην οικονομία και να δημιουργήσει 357 εκατομμύρια θέσεις εργασίας. Οι κυβερνήσεις εισπράττουν περίπου 3,3 τρισ. δολάρια ετησίως από τη βιομηχανία, ποσό που αντιστοιχεί στο 9,6% των παγκόσμιων φορολογικών εσόδων.
Η διαχείριση της τουριστικής υπερσυγκέντρωσης είναι, επομένως, μια ισορροπία ανάμεσα στην οικονομική βιωσιμότητα και την ποιότητα ζωής των κατοίκων. Το WTTC καλεί σε έξυπνες λύσεις, με επενδύσεις, συνεργασίες και συμμετοχή της κοινωνίας, ώστε οι πόλεις να αξιοποιήσουν πλήρως τα οφέλη του τουρισμού, χωρίς να θέτουν σε κίνδυνο την οικονομία και την κοινωνική συνοχή.
