Νέες εξουσίες σε πόλεις και τοπικές αρχές για περιορισμούς στις βραχυχρόνιες μισθώσεις προβλέπει το προσχέδιο του Affordable Housing Act που έφερε στη δημοσιότητα το Euractiv. Οι περιορισμοί θα επιτρέπονται μόνο όταν τεκμηριώνεται ότι οι τουριστικές μισθώσεις επιβαρύνουν την αγορά κατοικίας.
Νέο ευρωπαϊκό πλαίσιο για τον περιορισμό των βραχυχρόνιων μισθώσεων σε περιοχές που βρίσκονται υπό έντονη στεγαστική πίεση ετοιμάζει η Ευρωπαϊκή Επιτροπή. Το προσχέδιο του Affordable Housing Act, που περιήλθε στην κατοχή του Euractiv, προβλέπει τη δημιουργία κοινών ευρωπαϊκών κανόνων ώστε εθνικές και τοπικές αρχές να μπορούν να περιορίζουν τη χρήση ή την αγορά κατοικιών και γης για μη κύρια κατοικία.
Η πρόταση δεν μεταφέρει την αρμοδιότητα για τη στεγαστική πολιτική στις Βρυξέλλες. Αντίθετα, επιχειρεί να θέσει κοινούς κανόνες για το πότε και υπό ποιες προϋποθέσεις οι πόλεις μπορούν να παρεμβαίνουν στην αγορά των βραχυχρόνιων μισθώσεων.
«Housing stress»: Ποια περιοχή θα μπορεί να μπει στο στόχαστρο
Κεντρική έννοια του νέου πλαισίου είναι η περιοχή που αντιμετωπίζει «στεγαστική πίεση» (housing stress). Οι εθνικές και τοπικές αρχές θα μπορούν να χαρακτηρίζουν μια περιοχή ως τέτοια βάσει συγκεκριμένων δεικτών, μεταξύ των οποίων η σχέση τιμών κατοικίας και εισοδημάτων. Όμως η υψηλή τιμή των ακινήτων από μόνη της δεν θα αρκεί.
Για να επιβληθούν περιορισμοί στις βραχυχρόνιες μισθώσεις, οι αρχές θα πρέπει να τεκμηριώνουν ότι αυτές έχουν επιδεινώσει τη διαθεσιμότητα ή την οικονομική προσιτότητα της κατοικίας επί τουλάχιστον τρία χρόνια. Με αυτόν τον τρόπο, η Κομισιόν επιχειρεί να συνδέσει τους περιορισμούς με πραγματικά δεδομένα της τοπικής αγοράς και να περιορίσει τις αμφισβητήσεις τους υπό τους κανόνες της ενιαίας αγοράς.
Διαφορετική μεταχείριση για την κύρια κατοικία
Το σχέδιο κάνει σαφή διάκριση μεταξύ της περιστασιακής εκμίσθωσης της κύριας κατοικίας και της συστηματικής εκμετάλλευσης κατοικιών ως τουριστικών καταλυμάτων. Οι βραχυχρόνιες μισθώσεις της κύριας κατοικίας εξαιρούνται από το συγκεκριμένο πλαίσιο, καθώς, σύμφωνα με την Επιτροπή, δεν αφαιρούν κατά κανόνα κατοικίες από τη μακροχρόνια αγορά. Στο επίκεντρο βρίσκονται επομένως κυρίως τα ακίνητα που μετατρέπονται σε τουριστικές μισθώσεις και παύουν να είναι διαθέσιμα στους μόνιμους κατοίκους.
Η Κομισιόν: Οι περιορισμοί δεν λύνουν μόνοι τους το πρόβλημα
Η ίδια η Επιτροπή αναγνωρίζει ότι το «φρένο» στις βραχυχρόνιες μισθώσεις δεν αποτελεί λύση από μόνο του για τη στεγαστική κρίση. Το προσχέδιο επισημαίνει ότι οι περιορισμοί πρέπει να συνοδεύονται από πολιτικές που αυξάνουν την προσφορά κατοικίας: νέες κατασκευές, ανακαινίσεις και επαναφορά κενών ακινήτων στην αγορά.
Η κατεύθυνση αυτή εντάσσεται στη γενικότερη ευρωπαϊκή στρατηγική για την αντιμετώπιση της στεγαστικής κρίσης. Η Επιτροπή έχει ήδη επισημάνει ότι η δραστηριότητα των βραχυχρόνιων μισθώσεων αυξήθηκε κατά 93% την περίοδο 2018-2024.
Πίεση σε Παρίσι, Βαρκελώνη, Μιλάνο
Η συζήτηση αποκτά ιδιαίτερη σημασία για τις μεγάλες ευρωπαϊκές πόλεις και τους δημοφιλείς τουριστικούς προορισμούς, όπου η ζήτηση για κατοικία έχει αυξηθεί σημαντικά. Πόλεις όπως το Παρίσι, η Βαρκελώνη και το Μιλάνο έχουν ήδη λάβει ή εξετάζουν μέτρα κατά της εξάπλωσης των βραχυχρόνιων μισθώσεων, καθώς οι τοπικές αρχές αντιμετωπίζουν την απώλεια κατοικιών από τη μακροχρόνια αγορά ως έναν από τους παράγοντες που εντείνουν την κρίση. Το πρόβλημα είναι ακόμη εντονότερο σε ορισμένους τουριστικούς προορισμούς, όπου οι βραχυχρόνιες μισθώσεις μπορούν να αντιστοιχούν σε πολύ μεγαλύτερο ποσοστό του συνολικού αποθέματος κατοικιών.
Αντιδρούν ήδη οι πλατφόρμες
Η νέα πρωτοβουλία αναμένεται να ανοίξει νέο μέτωπο μεταξύ της Κομισιόν και της βιομηχανίας των ψηφιακών πλατφορμών. Η CCIA Europe, στην οποία συμμετέχει και η Airbnb, έχει ήδη ζητήσει από την Επιτροπή να μην προχωρήσει σε νέους κανόνες πριν υπάρξουν επαρκή δεδομένα από το ευρωπαϊκό πλαίσιο για τις βραχυχρόνιες μισθώσεις, το οποίο τέθηκε σε εφαρμογή τον Μάιο του 2026. Η επιχειρηματολογία του κλάδου είναι ότι η ΕΕ κινδυνεύει να δημιουργήσει ένα ακόμη επίπεδο ρύθμισης πριν αξιολογηθεί στην πράξη το υφιστάμενο κανονιστικό πλαίσιο.
Το επόμενο βήμα
Το Affordable Housing Act αναμένεται να παρουσιαστεί στις 9 Σεπτεμβρίου από τον επίτροπο Στέγασης Νταν Γιόργκενσεν και την εκτελεστική αντιπρόεδρο της Κομισιόν Τερέσα Ριμπέρα. Η ουσία της νέας πρότασης είναι μία: οι πόλεις θα αποκτήσουν μεγαλύτερο περιθώριο να περιορίζουν τις βραχυχρόνιες μισθώσεις, αλλά θα πρέπει πρώτα να αποδείξουν ότι υπάρχει πραγματική και διαρκής στεγαστική πίεση και ότι οι τουριστικές μισθώσεις συμβάλλουν σε αυτήν.
