Εντός του Δεκεμβρίου αναμένεται να παρουσιασθεί το Ευρωπαϊκό Σχέδιο για την Προσιτή Στέγη (“Affordable Housing Plan”).
Όπως προανήγγειλε ο Επίτροπος της ΕΕ για τη Στέγαση, Νταν Γέργκενσεν, το σχέδιο θα προβλέπει τη χαλάρωση των «υπερβολικά αυστηρών» κανόνων περί κρατικών ενισχύσεων και την παροχή χρηματοδότησης στα κράτη-μέλη για την ενίσχυση των επενδύσεων σε προσιτή κατοικία.
Σύμφωνα με τις πληροφορίες, που έχουν δει το φως της δημοσιότητας, οι βασικές στρατηγικές περιλαμβάνουν την αύξηση των επενδύσεων σε προσιτή στέγαση, την προώθηση κοινωνικών και μη κερδοσκοπικών μοντέλων στέγασης, την καλύτερη ρύθμιση της ιδιωτικής αγοράς ενοικίασης και την αξιοποίηση κενών κτιρίων για στέγαση.
Στόχος είναι η ενίσχυση των εθνικών πρωτοβουλιών μέσω ευκολότερης πρόσβασης σε χρηματοδοτικά εργαλεία και μεγαλύτερης ευελιξίας στις κρατικές ενισχύσεις.
Προβλέπονται επίσης μέτρα για τα υποχρησιμοποιούμενα και κενά κτίρια, με προτάσεις όπως η κατάτμηση υφιστάμενων κατοικιών, η προσθήκη ορόφων ή η μετατροπή τους για οικιστική χρήση, με σκοπό τη δημιουργία νέων κατοικιών και την αναζωογόνηση γειτονιών.
Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή διεξάγει ήδη εκτεταμένες διαβουλεύσεις για την ανάπτυξη του σχεδίου, συμπεριλαμβανομένης της συμβολής μιας ειδικής κοινοβουλευτικής επιτροπής και μιας φάσης δημόσιας διαβούλευσης.
Η στεγαστική κρίση και οι τιμές των κατοικιών
Η στεγαστική κρίση εντείνεται σε ολόκληρη την Ευρώπη. Από το 2010 έως το β’ τρίμηνο του 2025, τα ενοίκια αυξήθηκαν κατά σχεδόν 29% και οι τιμές κατοικιών πάνω από 60%, ενώ σε πολλές πόλεις καταγράφονται διαδηλώσεις σχετικά με το αυξανόμενο κόστος ζωής.
Παράλληλα, το κόστος κατασκευής έχει αυξηθεί έως και 48% την περίοδο 2010–2023, γεγονός που επιβαρύνει περαιτέρω την αγορά. «Άνθρωποι με κανονικές δουλειές και εισοδήματα δεν μπορούν πλέον να ζήσουν σε πολλές πόλεις- είναι πολύ ακριβή η διαβίωση», παραδέχθηκε ο Γέργκενσεν.
Ένα “ολιστικό” ευρωπαϊκό πακέτο
Ο Δανός επίτροπος υπογράμμισε ότι η κρίση είναι πολυπαραγοντική και απαιτεί μια ενιαία στρατηγική που να καλύπτει επενδύσεις, ενεργειακή πολιτική, κοινωνική πολιτική, την εσωτερική αγορά και τους κανόνες κρατικών ενισχύσεων.
Η ανάδειξη της στέγασης ως κρίσιμου πολιτικού ζητήματος σε πολλές ευρωπαϊκές χώρες οδήγησε και στη δημιουργία της νέας θέσης Επιτρόπου Στέγασης, για πρώτη φορά στην ιστορία της ΕΕ.
Παρέμβαση στις βραχυχρόνιες μισθώσεις και τη “χρηματιστικοποίηση” της κατοικίας
Εντός του 2026, εξάλλου, η Κομισιόν θα προτείνει νέα μέτρα για τις πλατφόρμες βραχυχρόνιας μίσθωσης, όπως Airbnb και Booking.com, οι οποίες θεωρείται ότι συμβάλλουν σημαντικά στην άνοδο των τιμών των κατοικιών στα μεγάλα αστικά κέντρα.
«Ο τουρισμός είναι καλός, αλλά όχι όταν κάνει τους κατοίκους να αισθάνονται ότι η πόλη τους δεν τους ανήκει πλέον», σχολίασε ο επίτροπος.
Η Κομισιόν σχεδιάζει επίσης να αντιμετωπίσει τη λεγόμενη «χρηματιστικοποίηση» της αγοράς κατοικίας, καθώς η μαζική είσοδος επενδυτικών κεφαλαίων οδηγεί —όπως σημείωσε— σε κερδοσκοπικές πρακτικές που δεν εγγυώνται το κοινωνικό όφελος.
Πού αυξήθηκαν περισσότερο οι τιμές;
Σύμφωνα με στοιχεία της Oxford Economics, οι μεγαλύτερες αυξήσεις καταγράφονται σε πόλεις της Κεντρικής και Ανατολικής Ευρώπης, στην Πορτογαλία και στις Κάτω Χώρες, όπου οι τιμές κατοικιών έχουν υπερδιπλασιαστεί από το 2015 έως το 2024. Ακόμη και μετά το 2022 —όταν μεγάλο μέρος της Ευρώπης είδε διόρθωση λόγω πληθωρισμού, υψηλότερων επιτοκίων και ασθενικής ανάπτυξης— οι συγκεκριμένες αγορές συνέχισαν ανοδικά.
Αντίθετα, ορισμένες από τις πιο εύπορες ευρωπαϊκές μητροπόλεις, όπως Λονδίνο, Παρίσι, Γενεύη, Ζυρίχη και Στοκχόλμη, κατέγραψαν σχετικά περιορισμένες αυξήσεις. Το γεγονός αυτό αποδίδεται τόσο στο ήδη υψηλό κόστος στέγασης —που αφήνει μικρό περιθώριο περαιτέρω ανόδου— όσο και στη σταδιακή σύγκλιση τιμών μεταξύ των μεγάλων πόλεων: επενδυτές αναζητούν αποδόσεις σε πιο «προσιτές» αλλά ταχέως αναπτυσσόμενες αγορές.
Τα εισοδήματα μένουν πίσω – η πίεση μεγαλώνει
Σε όλες σχεδόν τις πόλεις, οι τιμές αυξήθηκαν σημαντικά ταχύτερα από τα εισοδήματα. Το αποτέλεσμα; Επιδείνωση της προσιτότητας, ιδίως εκεί όπου οι μισθοί είναι χαμηλότεροι. Οι επιπτώσεις είναι πολλαπλές: χαμηλότερη κινητικότητα εργασίας, συμπιεσμένα διαθέσιμα εισοδήματα, μικρότερη επιχειρηματική δραστηριότητα. Παράλληλα, οι ανισότητες, η φτώχεια αλλά και οι νέοι που παραμένουν για χρόνια στο πατρικό ή σε ενοίκιο χωρίς προοπτική αγοράς διογκώνουν την κοινωνική πίεση.
Οι τιμές των ενοικίων
Εξίσου ανησυχητική είναι η εικόνα στα ενοίκια. Σύμφωνα με την Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων, σε πόλεις όπως Λισαβόνα, Δουβλίνο, Βουδαπέστη, Βερολίνο και Λουξεμβούργο, τα ενοίκια διπλασιάστηκαν την τελευταία δεκαετία. Ακόμη και όπου ισχύουν πλαφόν, η αγορά στρεβλώνεται: οι παλιοί ενοικιαστές προστατεύονται, αλλά οι νέοι επιβαρύνονται, καθώς μέρος των ιδιοκτητών αποσύρεται από την αγορά ή «κλειδώνει» υψηλές τιμές για νέες μισθώσεις.
Ποιοι παράγοντες πυροδοτούν την κρίση
Δεν υπάρχει μία και μοναδική αιτία, αλλά ένα σύμπλεγμα:
Ζήτηση
- Χρόνια φθηνό χρήμα που διευκόλυνε την αγορά ακινήτων από επενδυτές και νοικοκυριά.
- Εκρηκτική αύξηση πληθυσμού σε πόλεις όπως η Μαδρίτη, η Μάλαγα και οι Βαλεαρίδες -συχνά χάρη στη διεθνή μετανάστευση από Λατινική Αμερική.
- Μετασχηματισμός των νοικοκυριών: περισσότερα άτομα ζουν μόνα ή σε μικρότερες οικογένειες, αυξάνοντας την ανάγκη για κατοικίες.
- Άνοδος των βραχυχρόνιων μισθώσεων σε τουριστικά κέντρα, κάτι που περιορίζει το διαθέσιμο απόθεμα κατοικιών
Προσφορά
- Υποχώρηση της οικοδομικής δραστηριότητας μετά το 2008 και περαιτέρω πλήγμα με την πανδημία.
- Έλλειψη εργατικού δυναμικού και πτώχευση πολλών κατασκευαστικών εταιρειών.
- Πολεοδομικοί, περιβαλλοντικοί και γραφειοκρατικοί περιορισμοί που αυξάνουν κόστος και χρόνους αδειοδότησης.
- Ραγδαία αύξηση του κόστους υλικών
Και τώρα;
Οι προβλέψεις της Oxford Economics δείχνουν ότι οι τιμές θα συνεχίσουν να αυξάνονται τα επόμενα χρόνια. Οι κυβερνήσεις βρίσκονται πλέον μπροστά σε ένα στενό περιθώριο: η αποτυχία λήψης μέτρων εγκυμονεί σοβαρούς οικονομικούς και κοινωνικούς κινδύνους. Μένει να αποδεχτεί εάν τελικά το Ευρωπαϊκό Σχέδιο για την Προσιτή Στέγη (“Affordable Housing Plan”) θα είναι το κλειδί για την επάνοδο της ομαλότητας στο φλέγον ζήτημα της στέγασης…
ΓΙΑ ΙΔΙΟΚΤΗΤΕΣ ΚΑΙ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΕΣ ΒΡΑΧΥΧΡΟΝΙΑΣ ΜΙΣΘΩΣΗΣ
ΔΩΡΕΑΝ Ημερολόγιο Προθεσμιών ΑΑΔΕ
Αποκτήστε το σήμερα σε 1’ λεπτό,
για να μην χάνετε ΚΑΜΙΑ προθεσμία της ΑΑΔΕ
Άμεσος συγχρονισμός με τις επίσημες εφαρμογές.
