Σοβαρό πλήγμα υπέστη η στεγαστική πολιτική της κυβέρνησης της Ισπανίας, μετά την απόφαση του Ανώτατου Δικαστηρίου της Μαδρίτης να ακυρώσει το ενιαίο εθνικό μητρώο βραχυχρόνιων μισθώσεων, ένα από τα βασικά εργαλεία ελέγχου της εκρηκτικής ανάπτυξης των τουριστικών διαμερισμάτων τύπου Airbnb.
Η Ισπανία ήταν η πρώτη χώρα της Ευρωπαϊκής Ένωσης που εφάρμοσε την ευρωπαϊκή οδηγία για την καταγραφή και ανταλλαγή δεδομένων στις βραχυχρόνιες μισθώσεις, δημιουργώντας το λεγόμενο VUDA (Digital One-Stop Rental Window / Ventanilla Única Digital de Arrendamientos). Μέσω της πλατφόρμας αυτής, οι ιδιοκτήτες όφειλαν να καταχωρούν τα ακίνητα τους και να λαμβάνουν υποχρεωτικό αριθμό μητρώου πριν διαφημίσουν το κατάλυμα σε πλατφόρμες όπως η Airbnb ή η Booking.com.
Το σκεπτικό της δικαστικής απόφασης
Ωστόσο, το Ανώτατο Δικαστήριο έκρινε ότι το ισπανικό κράτος δεν διαθέτει τη συνταγματική αρμοδιότητα να επιβάλει ένα εθνικό σύστημα καταγραφής που επικαλύπτει τα ήδη υπάρχοντα περιφερειακά μητρώα των αυτόνομων κοινοτήτων. Σύμφωνα με το δικαστήριο, η ρύθμιση «διπλασιάζει» τις διαδικασίες που ήδη εφαρμόζουν οι περιφέρειες για τα τουριστικά ακίνητα.
Η απόφαση ήρθε έπειτα από προσφυγή της περιφερειακής κυβέρνησης της Βαλένθια, ενώ ανάλογες ενστάσεις είχαν καταθέσει και άλλες αυτόνομες κοινότητες, όπως η Ανδαλουσία και τα Κανάρια Νησιά, υποστηρίζοντας ότι ο τουρισμός αποτελεί αποκλειστική περιφερειακή αρμοδιότητα.
Οι επιπτώσεις για την αγορά και τη στεγαστική πολιτική
Οι επιπτώσεις για την αγορά και τη στεγαστική πολιτικήΠαρά την ακύρωση του εθνικού μητρώου, το δικαστήριο διατήρησε σε ισχύ τη λειτουργία της ψηφιακής «μοναδικής θυρίδας» (VUDA) και την υποχρέωση των πλατφορμών να διαβιβάζουν στοιχεία στις αρχές για στατιστικούς και ελεγκτικούς σκοπούς. Αυτό σημαίνει ότι οι ηλεκτρονικές πλατφόρμες εξακολουθούν να υποχρεούνται να παρέχουν δεδομένα σχετικά με τα ακίνητα που διαφημίζονται online.
Το μητρώο είχε τεθεί πιλοτικά σε λειτουργία στις 2 Ιανουαρίου 2025 και έγινε υποχρεωτικό από την 1η Ιουλίου του ίδιου έτους. Μέχρι σήμερα είχαν καταγραφεί πάνω από 341.000 ακίνητα, εκ των οποίων περίπου 258.000 τουριστικά διαμερίσματα και 83.000 εποχικές μισθώσεις. Σύμφωνα με το ισπανικό υπουργείο Στέγασης, το σύστημα είχε βοηθήσει στον εντοπισμό περισσότερων από 111.000 παράνομων μισθώσεων.
Η εξέλιξη αναμένεται να αναζωπυρώσει τη σύγκρουση μεταξύ της κεντρικής κυβέρνησης και των περιφερειών για τον έλεγχο της στεγαστικής κρίσης, καθώς πολλές ισπανικές πόλεις αντιμετωπίζουν έντονες κοινωνικές αντιδραστικές πιέσεις λόγω της αύξησης των ενοικίων και της εξάπλωσης των βραχυχρόνιων μισθώσεων.
