Η αντιμετώπιση της στεγαστικής κρίσης αναμένεται να αποτελέσει έναν από τους βασικούς άξονες των εξαγγελιών της κυβέρνησης στη φετινή Διεθνή Έκθεση Θεσσαλονίκης, με το οικονομικό επιτελείο να προετοιμάζει ένα νέο πακέτο κινήτρων που θα στοχεύει στην αύξηση της προσφοράς κατοικιών. Στο επίκεντρο των σχεδιασμών βρίσκονται οι ιδιοκτήτες ακινήτων που σήμερα διατηρούν κλειστά διαμερίσματα ή τα εκμεταλλεύονται μέσω πλατφορμών βραχυχρόνιας μίσθωσης, όπως το Airbnb, τους οποίους η κυβέρνηση επιχειρεί να οδηγήσει στη μακροχρόνια αγορά με ισχυρότερα φορολογικά κίνητρα.
Οι πληροφορίες αναφέρουν ότι το Μέγαρο Μαξίμου εξετάζει την παράταση αλλά και τη διεύρυνση του ισχύοντος πλαισίου φορολογικών απαλλαγών, εκτιμώντας ότι η ενίσχυση της προσφοράς αποτελεί πλέον τη σημαντικότερη παρέμβαση για την αποκλιμάκωση των πιέσεων που καταγράφονται στις τιμές των ενοικίων. Άλλωστε, το στεγαστικό έχει εξελιχθεί σε ένα από τα μεγαλύτερα κοινωνικά ζητήματα της περιόδου, επηρεάζοντας κυρίως τα νέα ζευγάρια, τους εργαζόμενους και τους φοιτητές που δυσκολεύονται να βρουν κατοικία σε προσιτές τιμές.
Σε αντίθεση με σενάρια που κατά καιρούς έχουν διατυπωθεί για επιβολή νέων περιορισμών στη βραχυχρόνια μίσθωση, η κυβέρνηση φαίνεται ότι επιλέγει να κινηθεί μέσω θετικών κινήτρων, επιδιώκοντας να καταστήσει οικονομικά πιο συμφέρουσα τη διάθεση ενός ακινήτου στη μακροχρόνια μίσθωση.
Επέκταση του υφιστάμενου μέτρου
Το μέτρο που βρίσκεται ήδη σε εφαρμογή προβλέπει πλήρη απαλλαγή από τον φόρο εισοδήματος για τα ενοίκια που εισπράττει ένας ιδιοκτήτης για χρονικό διάστημα τριών ετών, εφόσον διαθέσει ως κύρια κατοικία ένα ακίνητο που ήταν κλειστό ή το μετατρέψει από βραχυχρόνια σε μακροχρόνια μίσθωση.
Η ισχύς του πλαισίου εκτείνεται σήμερα έως το τέλος του 2026, ωστόσο στο οικονομικό επιτελείο εξετάζεται η παράτασή του, καθώς και η ενίσχυσή του, εφόσον η αξιολόγηση δείξει ότι συμβάλλει ουσιαστικά στην επιστροφή κατοικιών στη μακροχρόνια αγορά.
Στόχος είναι να αυξηθεί ο αριθμός των διαθέσιμων κατοικιών προς ενοικίαση, σε μια περίοδο όπου η ζήτηση παραμένει ιδιαίτερα υψηλή και η προσφορά περιορισμένη, με αποτέλεσμα οι τιμές να κινούνται ανοδικά σχεδόν σε ολόκληρη τη χώρα.
Οι αλλαγές που βρίσκονται στο τραπέζι
Σύμφωνα με πληροφορίες, οι εισηγήσεις που έχουν κατατεθεί προς το υπουργείο Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών προβλέπουν σημαντικές βελτιώσεις του σημερινού καθεστώτος.
Μεταξύ αυτών περιλαμβάνεται η μείωση του απαιτούμενου χρόνου αδράνειας ενός ακινήτου από τρία σε δύο χρόνια, ώστε περισσότεροι ιδιοκτήτες να μπορούν να ενταχθούν στο πρόγραμμα. Παράλληλα εξετάζεται η καθιέρωση ενός συστήματος κλιμακωτών φορολογικών ελαφρύνσεων μετά τη λήξη της τριετούς απαλλαγής, καθώς και η διεύρυνση των κατηγοριών ακινήτων που θα μπορούν να αξιοποιήσουν το συγκεκριμένο φορολογικό καθεστώς.
Η φιλοσοφία των αλλαγών είναι να μη λειτουργήσει το μέτρο ως μία προσωρινή διευκόλυνση, αλλά να αποτελέσει ένα πιο σταθερό εργαλείο για την τόνωση της μακροχρόνιας μίσθωσης.
Το οικονομικό όφελος για τους ιδιοκτήτες
Το φορολογικό κίνητρο θεωρείται ιδιαίτερα σημαντικό, καθώς μπορεί να εξοικονομήσει χιλιάδες ευρώ σε έναν ιδιοκτήτη.
Για παράδειγμα, ένα διαμέρισμα που ενοικιάζεται έναντι 700 ευρώ τον μήνα αποφέρει ετήσιο εισόδημα 8.400 ευρώ. Με τον βασικό φορολογικό συντελεστή 15%, ο φόρος ανέρχεται σε 1.260 ευρώ ετησίως. Η τριετής απαλλαγή συνεπάγεται συνολικό όφελος περίπου 3.780 ευρώ, ενώ για υψηλότερα εισοδήματα από ενοίκια, όπου εφαρμόζονται μεγαλύτεροι φορολογικοί συντελεστές, το οικονομικό κέρδος είναι ακόμη μεγαλύτερο.
Η κυβέρνηση εκτιμά ότι ένα πιο γενναιόδωρο φορολογικό πλαίσιο μπορεί να λειτουργήσει ως ισχυρό κίνητρο για ιδιοκτήτες που σήμερα επιλέγουν είτε να διατηρούν τα ακίνητά τους κλειστά είτε να τα αξιοποιούν μέσω των πλατφορμών βραχυχρόνιας μίσθωσης.
Ποιοι μπορούν να ενταχθούν
Το υφιστάμενο πλαίσιο προβλέπει συγκεκριμένες προϋποθέσεις για την υπαγωγή στο μέτρο. Το ακίνητο πρέπει να ήταν κενό ή να χρησιμοποιούνταν αποκλειστικά για βραχυχρόνια μίσθωση τα προηγούμενα τρία χρόνια, να μην υπερβαίνει τα 120 τετραγωνικά μέτρα – με αυξημένα όρια για οικογένειες με περισσότερα από δύο παιδιά – και να εκμισθώνεται ως κύρια κατοικία με διάρκεια σύμβασης τουλάχιστον τριών ετών.
Παράλληλα, σε περίπτωση που ο ενοικιαστής αποχωρήσει πριν από τη λήξη της μίσθωσης, η φορολογική απαλλαγή δεν χάνεται, αρκεί ο ιδιοκτήτης να προχωρήσει σε νέα τριετή σύμβαση μέσα σε διάστημα τριών μηνών.
Η αγορά ζητά μόνιμες λύσεις
Η ενίσχυση των φορολογικών κινήτρων αποτελεί πάγιο αίτημα των φορέων της αγοράς ακινήτων, οι οποίοι θεωρούν ότι η αύξηση της προσφοράς κατοικιών αποτελεί τη μοναδική βιώσιμη λύση για την αποκλιμάκωση των ενοικίων.
Την ίδια ώρα, μελέτη του ΙΜΕ ΓΣΕΒΕΕ χαρακτηρίζει τη στεγαστική κρίση διαρθρωτικό πρόβλημα, επισημαίνοντας ότι το κόστος στέγασης αυξάνεται με ταχύτερο ρυθμό από τα εισοδήματα των νοικοκυριών. Η μελέτη σημειώνει επίσης ότι τα μέχρι σήμερα κίνητρα δεν έχουν οδηγήσει σε ουσιαστική μεταβολή της προσφοράς κατοικιών, ενώ τόσο ο ΟΟΣΑ όσο και άλλοι διεθνείς οργανισμοί προτείνουν πολιτικές που ενθαρρύνουν την αξιοποίηση των κενών ακινήτων και την ενίσχυση της μακροχρόνιας μίσθωσης.
Μέσα σε αυτό το περιβάλλον, οι ανακοινώσεις της ΔΕΘ αποκτούν ιδιαίτερη βαρύτητα, καθώς αναμένεται να αποσαφηνίσουν εάν η κυβέρνηση θα προχωρήσει σε ένα πιο γενναίο πλαίσιο φορολογικών κινήτρων, με στόχο να επιστρέψουν περισσότερες κατοικίες από τις πλατφόρμες βραχυχρόνιας μίσθωσης και τα κλειστά ακίνητα στη μακροχρόνια αγορά, ενισχύοντας την προσφορά σε μια περίοδο όπου η ζήτηση παραμένει σε ιστορικά υψηλά επίπεδα.
