Σε νέα φάση εισέρχεται η εποπτεία της αγοράς βραχυχρόνιων μισθώσεων, καθώς η Ανεξάρτητη Αρχή Δημοσίων Εσόδων, σε συνεργασία με το υπουργείο Τουρισμού, ενεργοποιεί ένα πιο οργανωμένο σύστημα ελέγχων που συνδυάζει ψηφιακές διασταυρώσεις, διοικητικούς ελέγχους και επιτόπιες αυτοψίες. Στόχος είναι να εντοπιστούν περιπτώσεις φοροδιαφυγής, αλλά και να διασφαλιστεί ότι τα καταλύματα που διατίθενται μέσω πλατφορμών όπως η Airbnb πληρούν τις υποχρεωτικές προδιαγραφές λειτουργίας.
Η πρώτη φάση του σχεδίου αφορά περίπου 1.500 ακίνητα σε ολόκληρη τη χώρα, τα οποία έχουν επιλεγεί από τα μητρώα της ΑΑΔΕ. Πρόκειται για την πιλοτική εφαρμογή ενός νέου μηχανισμού εποπτείας, ο οποίος, σύμφωνα με τον σχεδιασμό των αρχών, θα επεκταθεί σταδιακά σε πολύ μεγαλύτερο αριθμό καταλυμάτων.
Ήδη οι διαχειριστές των συγκεκριμένων ακινήτων λαμβάνουν ηλεκτρονικές ενημερώσεις από την ΑΑΔΕ, ενώ παράλληλα το υπουργείο Τουρισμού αποστέλλει επιστολές συμμόρφωσης με τις οποίες ενημερώνονται για τις νέες υποχρεώσεις που απορρέουν από το ισχύον κανονιστικό πλαίσιο. Η διαδικασία αυτή λειτουργεί ως προπαρασκευαστικό στάδιο πριν από την έναρξη των ελέγχων, δίνοντας στους ιδιοκτήτες τη δυνατότητα να συγκεντρώσουν εγκαίρως όλα τα απαιτούμενα δικαιολογητικά.
Το νέο σύστημα διαφοροποιείται αισθητά από τις μέχρι σήμερα πρακτικές, καθώς οι έλεγχοι δεν βασίζονται πλέον αποκλειστικά σε δειγματοληψίες. Αντίθετα, διαμορφώνεται ένας μόνιμος μηχανισμός παρακολούθησης της αγοράς, στον οποίο η ανταλλαγή στοιχείων μεταξύ των συναρμόδιων υπηρεσιών αποτελεί βασικό εργαλείο για τον εντοπισμό παραβάσεων.
Πώς θα γίνονται οι έλεγχοι
Την ευθύνη των ελέγχων έχουν οι Περιφερειακές Υπηρεσίες Τουρισμού (ΠΥΤ), οι οποίες εξετάζουν αρχικά τον φάκελο κάθε ακινήτου. Εφόσον τα δικαιολογητικά είναι πλήρη και δεν προκύπτουν ενδείξεις παραβάσεων, η διαδικασία μπορεί να ολοκληρωθεί χωρίς επίσκεψη στο κατάλυμα.
Εάν όμως διαπιστωθούν ελλείψεις ή ανακολουθίες, ακολουθεί επιτόπιος έλεγχος με ειδική εντολή. Σε αρκετές περιπτώσεις προβλέπεται η συγκρότηση μικτών κλιμακίων με τη συμμετοχή στελεχών της ΑΑΔΕ, ώστε να εξετάζονται ταυτόχρονα τόσο τα φορολογικά στοιχεία όσο και η συμμόρφωση με τις λειτουργικές προδιαγραφές.
Οι ιδιοκτήτες ενημερώνονται τουλάχιστον δέκα ημέρες πριν από τον έλεγχο και καλούνται να προσκομίσουν όλα τα απαραίτητα έγγραφα που αποδεικνύουν ότι το κατάλυμα λειτουργεί σύμφωνα με τις προβλέψεις της νομοθεσίας.
Οι νέες υποχρεώσεις για τα καταλύματα
Οι απαιτήσεις που τίθενται πλέον είναι ιδιαίτερα εκτεταμένες και αφορούν τόσο την ασφάλεια όσο και τη γενικότερη καταλληλότητα των ακινήτων.
Μεταξύ άλλων, οι διαχειριστές θα πρέπει να διαθέτουν:
- ασφαλιστήριο αστικής ευθύνης για ζημιές ή ατυχήματα,
- υπεύθυνη δήλωση ηλεκτρολόγου εγκαταστάτη,
- πυροσβεστήρες,
- ανιχνευτές καπνού,
- ρελέ διαρροής ή αντιηλεκτροπληξιακό διακόπτη,
- κατάλληλη σήμανση διαφυγής,
- πιστοποιητικό μυοκτονίας και απεντόμωσης,
- πλήρες φαρμακείο πρώτων βοηθειών και
- οδηγό με χρήσιμα τηλέφωνα έκτακτης ανάγκης.
Παράλληλα, κάθε ακίνητο θα πρέπει να αποτελεί χώρο κύριας χρήσης, να διαθέτει επαρκή φυσικό φωτισμό και αερισμό, καθώς και λειτουργικό σύστημα κλιματισμού, ώστε να πληροί τις ελάχιστες προδιαγραφές φιλοξενίας.
Τα πρόστιμα
Το νέο πλαίσιο προβλέπει αυστηρές διοικητικές κυρώσεις για όσους δεν συμμορφώνονται. Η άρνηση πρόσβασης στους ελεγκτές, η μη υποβολή των απαιτούμενων δικαιολογητικών ή η διαπίστωση ότι το κατάλυμα δεν πληροί τις προβλεπόμενες προδιαγραφές συνεπάγεται πρόστιμο 5.000 ευρώ.
Σε περίπτωση που η ίδια παράβαση επαναληφθεί μέσα σε διάστημα ενός έτους, το πρόστιμο αυξάνεται στις 10.000 ευρώ, ενώ σε κάθε επόμενη υποτροπή μπορεί να φτάσει ακόμη και τις 20.000 ευρώ.
Στο τραπέζι και νέα μέτρα
Οι πρώτοι έλεγχοι αποτελούν μόνο την αρχή ενός ευρύτερου σχεδίου για τη βραχυχρόνια μίσθωση. Το οικονομικό επιτελείο εξετάζει ήδη πρόσθετες παρεμβάσεις που θα μπορούσαν να αλλάξουν περαιτέρω το καθεστώς λειτουργίας της αγοράς.
Μεταξύ των σεναρίων που βρίσκονται υπό επεξεργασία είναι η επιβολή περιορισμών στη διάθεση νέων ακινήτων σε περιοχές όπου παρατηρείται υπερσυγκέντρωση καταλυμάτων, η υποχρεωτική διαβίβαση στοιχείων κρατήσεων και εσόδων στην ΑΑΔΕ σε πραγματικό χρόνο, καθώς και η αυστηροποίηση των προϋποθέσεων αδειοδότησης μέσω πρόσθετων κριτηρίων ενεργειακής απόδοσης και ασφάλειας.
Παράλληλα, εξετάζεται η σύνδεση της δυνατότητας βραχυχρόνιας εκμίσθωσης με την πολεοδομική χρήση κάθε ακινήτου, ώστε να αντιμετωπιστούν φαινόμενα υπερσυγκέντρωσης καταλυμάτων σε συγκεκριμένες περιοχές.
Οι παρεμβάσεις αυτές εντάσσονται στη συνολικότερη κυβερνητική προσπάθεια εξισορρόπησης της τουριστικής ανάπτυξης με τις ανάγκες της αγοράς κατοικίας. Η ταχεία εξάπλωση των βραχυχρόνιων μισθώσεων τα τελευταία χρόνια έχει περιορίσει τη διαθεσιμότητα κατοικιών για μακροχρόνια ενοικίαση, ιδιαίτερα σε περιοχές υψηλής τουριστικής ζήτησης, εντείνοντας τις πιέσεις στα ενοίκια και δυσκολεύοντας την εύρεση στέγης για εργαζόμενους και μόνιμους κατοίκους.
